5-04-2013

Voor PO,VO en MBO: Wie pest,verpest het voor de rest


Training met een confronterende en niet - confronterende aanpak

"Wie pest, verpest het voor de rest"

 

Het begrip "pesten" zou je eenvoudig kunnen omschrijven als "voortdurende en voor de buitenwereld meestal verborgen gedrag dat gericht is op het met opzet veroorzaken van menselijk lijden bij een bepaalde persoon". Maar om wat voor gedrag gaat het eigenlijk precies? Waarom gedragen mensen zich op die manier? Hoe kan het verborgen blijven? Wie worden er het slachtoffer van? En waarom blijkt pesten zo moeilijk bestrijdbaar te zijn?

 

Pesten gaat verder dan plagen


Het is belangrijk pesten niet te verwarren met plagen. De negatieve opzet die bij pesten hoort, is bij plagen veel minder sterk aanwezig. Ook is een plagerij een meer tijdelijk iets en zijn de gevolgen niet zo ernstig. Bij pesten is er echt sprake van een zich voortdurend herhalende, kwetsende machtsuitoefening over een meestal machteloos slachtoffer. Het kan bijvoorbeeld gaan om minachtende opmerkingen over iemands uiterlijk, hobby's, of interesses. Het kan ook uitlopen op lichamelijk geweld tegen die persoon: duwen, aan de haren trekken, schoppen en slaan,via social media. Doen alsof het slachtoffer gewoon helemaal niet bestaat kan echter ook een vorm van pesten zijn.

 

Het zondebokfenomeen


Het verschijnsel pesten is een vorm van het zondebokfenomeen. Dit fenomeen houdt in dat leden van een groep om een bepaalde reden een soortgenoot mishandelen. Het komt overigens niet alleen bij mensen voor, maar ook bij dieren is het opgemerkt, o.a. bij kippen, apen en katten. Het zondebokfenomeen is aangetoond in gezinnen, in het leger, in kinderbeschermingstehuizen, in hobbyclubs en in het onderwijs. Het pesten is een ‘omgangsmechanisme’ geworden dat breder en dieper in de samenleving voorkomt dan voorheen.

 

Ernstige gevolgen voor het slachtoffer


Pesten is een ernstige vorm van geestelijke en vaak ook van lichamelijke mishandeling. Veel slachtoffers beschouwen de periode waarin zij gepest werden als een zwarte periode in hun leven. Maar ook lang nadat deze periode voorbij is blijft de ervaring veelal onuitwisbaar in hun geheugen gegrift staan. Vooral als een pestslachtoffer geen mogelijkheid ziet om zichzelf er al dan niet met hulp van anderen bovenop te helpen, kunnen de mishandelingen het verdere levensgeluk van iemand voor een groot deel, of zelfs helemaal verwoesten. Als een slachtoffer door ongeloof van buitenaf volledig alleen komt te staan, kunnen pesterijen zelfs tot gevolg hebben dat het slachtoffer neigingen gaat krijgen om zelfmoord te plegen, of daar zelfs daadwerkelijk toe overgaat.

 

De trainingen


De leergang ‘Wie pest, verpest het voor de rest’ is erop gericht pestgedrag van jongens en meisjes in de schoolleeftijd aan te pakken.
Uitgangspunt is dat de uitvoerende schoolbetrokkene leert de 'methode' te zijn om pestgedrag onder jongens en meisjes tegen te gaan of op te lossen.
Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen twee onderdelen, namelijk:

 

Ad 1; schoolniveau


Training van schoolbetrokkenen(docent, leerkracht,intern vertrouwenspersoon,team) om vaardigheden aan te reiken. Deze training is ontwikkeld als handreiking en ondersteuning voor leerkrachten, docenten, vertrouwenspersonen, ouders binnen het basis- en middelbaar onderwijs om pestgedrag onder jongens en meisjes tegen te gaan of op te lossen.

 

Ad 2; klasniveau - groepsniveau


Training van een groep kinderen, met een specialist, om samen met leerkrachten kinderen vaardigheden aan te reiken. Deze interventie is ontwikkeld als handreiking en ondersteuning voor kinderen en coaching van de leerkracht/docent binnen het basis- en middelbaar onderwijs om pestgedrag onder jongens en meisjes tegen te gaan of op te lossen.


© Bart van Campen, Saxion Hogescholen

Trainer,Orthopedagoog en Coach,

Saxion Hogescholen,

Deventer